مهمترین چالش‌های دولت در مهار بازارهای اقتصادی

پست شده توسط فرشاد اعظمی


تاریخ انتشار : 1399/7/6


مهمترین چالش‌های دولت در مهار بازارهای اقتصادی
نظرات همچنان درباره ذخایر دولتی ادامه دارد. اینکه دولت چقدر توانایی اداره وضعیت اقتصادی کشور را داشته و در نهایت سرنوشت بازارهای مالی کشور دست کم تا انتخابات 1400 چگونه خواهد بود و دولت دوازدهم چقدر در بهبود این بازارها موثر خواهد بود. برخی نظرها دلالت بر آن دارد که دولت به اندازه کافی موجودی در ذخایر دارد اما جنبه‌های احتیاطی را رعایت می‌کند و شاید منتظر چرخش سیاست‌های جهانی و به ویژه انتخابات آمریکا است تا اگر 4 سال دیگر مجبور به تحمل ترامپ بودند، در این مدت حاشیه امنی داشته باشند. عبدالناصر همتی رییس بانک مرکزی چند ماه پیش اعلام کرده بود که خرید ارز صرفه اقتصادی ندارد و این در حالی بود که طی همین دوران شاهد افزایش نرخ دلار بودیم. حالا جمشید عدالتیان درباره این مساله چنین گفته که اول از همه باید گفت که روسای بانک‌ مرکزی معمولا سخنرانی نمی‌کنند. علاوه بر آن بانک مرکزی باید جدا از دولت عمل کند و مستقل باشد. مهم‌ترین وظیفه بانک مرکزی حفظ ارزش پول ملی کشور، کنترل تورم و نقدینگی است اما آقای روحانی اعلام کرده که دولت نرخ دلار را تعیین می‌کند که این با استقلال بانک مرکزی منافات دارد. اما واقعیتی که نباید درباره وضعیت اقتصاد کشور فراموش نکرد، این است که شرایط اقتصادی کشور صرفا محدود به یک نفر نشده و تمام‌ نهادهای اقتصادی در آن دخیل هستند. بنابراین عملکرد بانک مرکزی را نمی‌توان به صورت جزیره‌ای سنجید و یا شخصی مانند همتی یا همین طور حسن روحانی را معیار عملکرد اقتصادی کشور در یک بازه زمانی در نظر گرفت. به ویژه آنکه شرایط اقتصادی کشور نه فقط به عوامل داخلی که وابسته به عوامل خارجی از جمله تحریم‌ها نیز هست. همچنانکه از زمان تصمیم آمریکا برای انجام مکانیزم ماشه، نرخ‌ها در هر بازاری رشد عجیبی داشته و از حالا هم نمی‌توان سرانجام مشخصی را برای آن در نظر گرفت. بنابراین دولت نه فقط در داخل کشور با چالش‌های مختلفی مواجه بوده بلکه در خارج از کشور نیز اتفاقاتی مانند تحریم‌ها، دولت را در مشکلات بسیار عمیقی درگیر کرده است. مضاف بر اینکه، تصمیم پیشین دولت مبنی بر ارائه ارزهای دولتی به تجار با نرخ 4200 تومان دچار سیر و تحولاتی شد و البته عدم تعهد بسیاری از واردکنندگان در تحویل ارز باعث شد تا مشکلات دولت در تامین ارز برای تهیه کالاهای اساسی کشور بیش از پیش افزایش پیدا کند. کاهش شدید ارزش پول ملی در طول 6 ماه بسیار وحشتناک است و آثار مخربی در کشور خواهد داشت؛ عدالتیان با بیان این مطلب، معتقد است که در این شرایط یا مواد اولیه به فروش نمی‌رسد و همچنان منتظر نرخ ارز هستند یا با احتساب انتظارات تورمی به فروش می‌رسانند. برای مثال زمانی که یورو 30 هزار تومان بود مواد اولیه را با یوروی 35 هزار تومان به مصرف کننده می‌فروختند و قیمت فروش 5 الی 6 هزار تومان جلوتر از بازار است. قیمت تمام شده با شدت در حال افزایش است و از سوی دیگر این تبعات بسیار سنگینی برای مصرف‌کننده نهایی دارد. البته علاوه بر عوامل گفته شده، عوامل اثرگذار دیگری را هم می‌توان مورد بررسی قرار داد. در حال حاضر از یک طرف ارزش پول ملی کاهش پیدا می‌کند و از سوی دیگر تورم شدید‌تر می‌شود و باعث می‌شود باز هم ارزش پول ملی کاهش یابد. یکی از مهم‌ترین مشکلات تورم است و دولت آقای روحانی در سال‌های اول توانست تورم را تک رقمی کند و وقتی تورم 40 الی 50 درصدی مواجه باشیم، نرخ مبادله ارز هم به همان نسبت کاهش پیدا می‌کند. همچنین عوامل دیگری مانند عدم برگشت ارز صادراتی هم در این افزایش نرخ اثرگذار بودند. عدالتیان البته با اشاره به عاملی که قابل رصد هم نیست، اظهار داشت: یکی از عوامل مهم فرار سرمایه است که بسیار افزایش یافته است. آمارها می‌گوید 85 درصد از سفرهای خارجی کاهش پیدا کرده و برای کسی صرف نمی‌کند که حتی به ترکیه برود اما همچنان شاهد خروج سرمایه از کشور هستیم. افراد به راحتی با ریال، ملک در کشورهای خارجی می‌خرند و این ریال به سلیمانیه می‌رود و به دلار تبدیل می‌شود یا اینکه همان ریال از طریق سلیمانیه صرف صادرات قاچاق از ایران به عراق می‌شود. برای خارجی‌ها و مردم کشورهای همسایه هر چیزی در بازار ایران ارزان است و می‌توانند با کمترین قیمت دارو و غذا را از بازار ایران خارج کنند. این صادرات قاچاق فراوان از ایران باعث خروج ارز و سرمایه از ایران می‌شود. بنابراین فرار سرمایه هم از دلایل افزایش نرخ ارز است. عدالتیان ادامه داد: عامل تورم و نقدینگی که خود عامل تورم است، یک زنجیره هستند. اخیرا هم با ریزش شاخصی که مصنوعی بالا رفته بود، نقدینگی از این بازار خارج و وارد سایر بازارهای موازی شد. تمام این عوامل نشان می‌دهد که در حال حاضر اراده‌ای برای کنترل بازار ارز وجود ندارد. البته دولت هم از این شرایط استفاده می‌کند هم ارز را گران می‌فروشد و هم بورس را داغ نگه می‌دارد و در حفظ ذخایر محتاط است. اگر بانک مرکزی مستقل بود، می‌توانستیم روی حرف‌های آقای همتی حساب کنیم اما نتوانستیم حرف‌های هیچ یک از روسای بانک مرکزی را باور کنیم.
جستجو